Column: "Ben jij voorbereid op noodsituaties?"

Een paar maanden geleden viel er een klein boekje op mijn deurmat: een brochure van de overheid met de titel: Bereid je voor op noodsituaties. Het bericht was onbevangen bedoeld, een praktische gids, maar de woorden maakten uiteindelijk iets los dat verder reikt dan een rijtje spullen in een kast. Het ging over angst, onzekerheid, verantwoordelijkheid en bovenal: menselijkheid.

Het boekje beschrijft hoe de kans op noodsituaties groter wordt. Niet alleen door natuurrampen, zoals: stormen, hittegolven en zware regenval, die we steeds vaker ervaren, maar ook door geopolitieke spanningen. Oorlog wordt genoemd, niet als een zekerheid, maar als een mogelijkheid.

In Nederland leven we in vrijheid en veiligheid, stelt de brochure, maar elders ter wereld, denk aan Oekraïne, is dat minder vanzelfsprekend. Tegelijk waarschuwt men voor digitale bedreigingen: nepnieuws, aanvallen op vitale systemen, informatieverzameling over onze netwerken en infrastructuur. Het is een beeld waarin het woord ‘veiligheid’ meerledig wordt en meerduidig voelt.

Dat soort taal raakt iets bij mensen. Het raakt niet alleen ons verstand, het raakt ook ons hart. Want het woord ‘oorlog’ is geladen. Het voelt groot, ongrijpbaar, bijna als iets dat zich aan het ontvouwen is, ook al leven we nog steeds zonder daadwerkelijk conflict in ons land. Juist daarom snijdt het wanneer zo’n woord verschijnt in een praktische brochure.

En dan het praktische deel: een noodpakket. Water. Voedsel. Batterijen. Medicijnen. Een radio. Het klinkt logisch, bijna vanzelfsprekend. Maar wat de brochure normaliseert als een eenvoudige voorbereiding, voelt voor velen ineens als een last. Wie kan zich dit zomaar veroorloven?

Voor sommigen is het haalbaar. Voor anderen die rondkomen van vijftig euro per week, betekent het al snel keuzes maken tussen brood op de plank en een zaklamp in de la. Is dat wel eerlijk?

Ongelijkheid is geen theoretisch begrip: het bepaalt wie het zwaarst geraakt wordt, wie kwetsbaar blijft en wie steun nodig heeft.

Toch erken ik iets belangrijks. De intentie om te informeren is niet verkeerd. Transparantie is beter dan stilzwijgen. Er hoort openheid over risico’s te zijn, en er zijn situaties waarin praktische voorbereiding verschil kan maken. Informatie zonder context, zonder aandacht voor de mensen erachter, kan echter koude instructie worden in plaats van warme steun.

Misschien ligt hier een belangrijke les. Voorbereiding gaat niet alleen over spullen in een doos. Het gaat over de mensen om ons heen, over de buurvrouw die geen bijstandsuitkering kan aanvullen, over de alleenstaande vader of moeder die al elke euro moet omdraaien, over de oudere man die alleen woont en wiens sociale netwerk klein is. Een samenleving die zich voorbereidt, zou eerst moeten zorgen dat niemand alleen achterblijft.

Want in wezen vraagt een noodsituatie niet alleen om een zaklamp en een radio. Het vraagt om verbinding, om samenhorigheid, om een gemeenschap waarin we elkaar kennen, ondersteunen en beschermen. Versnipperd sta je zwak. Samen sta je sterker.

Het boekje raadt aan om het goed te bewaren, in de keukenla, in de meterkast, bij belangrijke papieren. Misschien is dat symbolisch: informatie altijd bij de hand hebben. Maar wat als we ook het gesprek altijd bij de hand hadden? Wat als we niet alleen spullen verzamelen, maar ook gesprekken, zorg, medeleven?

Wie zorgt dat niemand wordt vergeten? Dat is misschien de kernvraag die deze brochure bij mij oproept.

Vragen om over na te denken:

• Hoe kijk jij hiernaar?

• Vind jij dat de overheid goed heeft gehandeld in de manier waarop ze dit onderwerp benadert?

• Wat betekent ‘voorbereid zijn’ voor jou :praktisch én emotioneel?

• Hoe kunnen we ervoor zorgen dat niemand alleen blijft staan als het écht moeilijk wordt?