Column: "De stille gevolgen van woningnood."

Hoe bouw je aan je toekomst als je niet eens weet wanneer je een eigen woning krijgt? Voor veel mensen in Nederland is dit geen theoretische vraag, maar de dagelijkse werkelijkheid. Terwijl de woningnood al jaren onderwerp van gesprek is, wachten mensen nog altijd op een plek waar ze hun leven zelfstandig kunnen opbouwen.

Ik weet uit eigen ervaring dat een eigen woning niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Ook ik kreeg pas op latere leeftijd een eigen plek. Juist daarom raakt het mij wanneer ik zie hoeveel mensen vastlopen op de woningmarkt. Een eigen woning geeft je de vrijheid om je eigen keuzes te maken en plannen voor de toekomst uit te voeren. Het is een belangrijke stap naar zelfstandigheid.

Die stap blijft voor veel mensen buiten bereik. Jongeren die graag op zichzelf willen wonen, blijven noodgedwongen bij hun ouders. Stellen kunnen hun toekomstplannen niet uitvoeren en gezinnen die meer ruimte nodig hebben, vinden moeilijk een passende woning. Daardoor komen belangrijke stappen in het leven soms jarenlang niet van de grond.

Wanneer ik terugdenk aan vroeger, herinner ik mij dat de volkshuisvesting in bepaalde gevallen veel sneller een woning kon toewijzen dan tegenwoordig gebruikelijk lijkt. Er werd gekeken naar iemands woonsituatie en soms kon je binnen enkele maanden een woning krijgen. De omstandigheden waren destijds anders, maar het roept wel een vraag op: hoe zijn we in een land als Nederland terechtgekomen in een situatie waarin mensen soms tien of elf jaar op een woning moeten wachten?

Een deel van de oplossing ligt in beter kijken naar de woningen die nodig zijn. Neem ouderen die in een grote woning wonen, maar liever kleiner willen wonen. Als er voldoende betaalbare seniorenwoningen beschikbaar zijn, kunnen zij gemakkelijker doorstromen. De woningen die vrijkomen, kunnen vervolgens ruimte bieden aan gezinnen die daar behoefte aan hebben. Dat lost het woningtekort niet volledig op, maar kan de doorstroming wel verbeteren. Uiteraard moeten er daarnaast voldoende betaalbare woningen komen voor starters, alleenstaanden en andere woningzoekenden.

Toch blijft de bouw van nieuwe woningen tegen obstakels aanlopen. De stikstofproblematiek kan vergunningverlening en woningbouw belemmeren. Tegelijkertijd moeten we zorgvuldig omgaan met natuur en onze leefomgeving. Dat vraagt om afwegingen en oplossingen, maar mag er niet toe leiden dat we blijven stilstaan.

Wat mij zorgen baart, is dat verschillende partijen naar elkaar blijven wijzen. De ene wijst naar de landbouw, de andere naar verkeer of luchtvaart. Terwijl er wordt gediscussieerd over regels, belangen en verantwoordelijkheden, wachten mensen verder. Voor hen levert een nieuw debat geen woning op.

Natuurlijk zijn er geen eenvoudige oplossingen. Maar een probleem dat iedereen erkent, terwijl de oplossing steeds uitblijft, vraagt om meer dan nieuwe plannen. Van de politiek mag worden verwacht dat zij knopen doorhakt, verantwoordelijkheid neemt en samen met gemeenten en woningcorporaties ervoor zorgt dat er daadwerkelijk meer passende, betaalbare woningen komen.

We mogen van bestuurders verwachten dat zij niet alleen erkennen hoe groot het probleem is, maar ook laten zien welke stappen zij zetten en wat die opleveren. Woningzoekenden hebben weinig aan beloftes als er vervolgens geen verandering komt.

Ook de samenleving probeert bij te springen. Families, kerken en maatschappelijke organisaties bieden mensen ondersteuning wanneer zij geen geschikte woonruimte hebben. Dat verdient waardering, maar deze hulp kan het structurele woningtekort niet oplossen. Daarvoor is een aanpak nodig die mensen perspectief biedt op een eigen woning.

Uiteindelijk moeten we woningnood niet alleen beoordelen aan de hand van aantallen, wachtlijsten en bouwplannen. Achter die cijfers zitten mensen die verder willen met hun leven. Een jongere die zelfstandig wil worden, iemand die met een partner wil samenwonen of een gezin dat op zoek is naar meer ruimte.

Wanneer ik terugkijk op mijn eigen leven, besef ik hoeveel verschil een eigen woning kan maken. Daarom vind ik het moeilijk te aanvaarden dat zoveel mensen daar tegenwoordig zo lang op moeten wachten.

Heb je er weleens bij stilgestaan wat het met je zou doen als je jarenlang geen passende woning kon vinden? Als je daardoor belangrijke keuzes in je leven steeds opnieuw moest uitstellen, terwijl je niet weet wanneer daar verandering in komt?

Voor veel mensen is dat geen denkbeeldige situatie, maar hun dagelijkse werkelijkheid. We moeten ons daarom niet alleen afvragen hoeveel woningen Nederland tekortkomt, maar ook wat dat tekort met mensen doet.

Want woningnood gaat niet alleen over huizen die er niet zijn, maar ook over levens die niet verder kunnen.

*Als deze column je heeft geinspireerd, voel je vrij om het te delen of te waarderen door te klikken op het hartje hieronder.